Peuter eet geen groente: de dip rond twee jaar en wat wel werkt

Een peuter die geen groente eet is de regel, niet de uitzondering. Het valt alleen extra op omdat het meestal begint na een jaar waarin de potjes met spinazie nog gewoon leeggingen. Wat helpt is niet meer aandringen maar vaker aanbieden, in kleinere stukjes, zonder er iets van te zeggen. De aanpak in het kort staat in het overzicht over alles leren eten; deze pagina gaat over de peuterleeftijd zelf: de portie, de textuur en de dip rond twee jaar. Je peuter at vorig jaar pompoen uit een potje en weigert nu dezelfde pompoen, omdat hij hem kan zien.

De dip rond twee jaar

Rond het tweede jaar gebeuren er drie dingen tegelijk en ze werken allemaal tegen groente. De groei vertraagt, dus je peuter heeft minder honger dan in het jaar daarvoor. Nieuw eten wordt eng, wat voedselneofobie heet en normaal is tussen 2 en 6 jaar (Dovey, 2008). En een peuter ontdekt dat nee zeggen effect heeft, terwijl het bord een van de weinige plekken is waar dat meteen lukt.

Daar komt bij dat een baby gepureerd eten krijgt en een peuter herkenbare stukken. Dezelfde groente ziet er opeens anders uit, ligt anders in de mond en is niet meer verstopt in een gladde hap. Een peuter die stopt met groente eten is dus vaak geen peuter die van gedachten is veranderd, maar een peuter die de groente voor het eerst echt tegenkomt.

Hoeveel groente moet een peuter eten

De dagelijkse hoeveelheden per leeftijd staan bij het Voedingscentrum, en die zijn nuttig als je kind al groente eet. Zolang je peuter nog aan het leren is, helpt een getal in grammen je weinig: het maakt van elke maaltijd een meting die je bijna altijd verliest.

In deze fase is de proefbeurt de bruikbare eenheid. Hoe vaak was er contact met de smaak, deze week. Kijk daarbij naar de hele week en naar alles wat meetelt: een likje aan de komkommer, twee doperwten, de tomaat in de pastasaus. Dat cijfer beweegt wel, en het beweegt de goede kant op terwijl het gewicht op het bord nog niets doet.

Portie: een stukje, geen schep

Leg één stukje neer, niet een schep. Een schep groente op het bord van een peuter is geen aanbod maar een opdracht, en het levert bijna altijd hetzelfde op: het bord wordt weggeschoven voordat er iets geproefd is.

Werk met een apart schoteltje naast het bord. Daarmee raakt de groente niets anders aan, wat voor veel peuters het halve probleem oplost, en het is zichtbaar klein genoeg om niet af te schrikken. Zeg er één keer iets over en daarna niets meer, en ruim het zonder opmerking weer af als het blijft liggen. Hoe vaak dat moet voordat er iets verandert, staat in het artikel over hoe vaak proeven.

Textuur telt zwaarder dan smaak

Bij peuters is de vorm vaak belangrijker dan de smaak. Rauwe wortel is knapperig en zoet, gekookte wortel is zacht en flauw, en voor een peuter zijn dat twee verschillende producten. Een kind dat gekookte bloemkool weigert, eet soms rauwe roosjes met een dipje.

Probeer daarom eerst dezelfde groente in een andere vorm voordat je overstapt op een andere groente. Rauw in plaats van gekookt, reepjes in plaats van blokjes, geroosterd in plaats van gestoomd, met een dip in plaats van zonder. Zachte, waterige groente (gekookte courgette, gestoofde andijvie) is voor de meeste peuters het lastigst en kan prima een jaar wachten.

Welke groente werkt het eerst

Begin bij zoet, mild en knapperig: wortel, komkommer, mais, doperwten, paprika, cherrytomaat, zoete aardappel. Dat zijn de groentes waar de meeste peuters het snelst aan wennen, en daarna wordt de volgende makkelijker omdat proeven zelf gewoon is geworden.

Blijf bij één groente tegelijk, weken achter elkaar. Elke avond iets anders proberen voelt als moeite doen, maar zet de teller steeds terug op nul. In een thuisonderzoek onder ouders van kinderen van 2 tot 6 jaar was twee weken lang elke dag één klein hapje van dezelfde groente genoeg om de meeste kinderen die groente te laten lusten (Wardle, 2003).

Als je peuter ook geen fruit eet

Fruit gaat meestal sneller dan groente, simpelweg omdat het zoeter is. Pak het verder hetzelfde aan: één soort tegelijk, in een vorm die makkelijk eet, zonder commentaar naast het bord.

Kijk wel naar wat er gedronken wordt. Een peuter die de hele middag sap, limonade of smoothies drinkt, komt met weinig honger en weinig dorst aan tafel, en dorst is een van de weinige redenen om een stuk komkommer te proberen. Water tussendoor en drinken pas bij de maaltijd doet hier vaak meer dan welke truc met groente ook.

Wat averechts werkt

• Aandringen of onderhandelen. "Nog twee hapjes" maakt van het stukje groente een rekening die betaald moet worden.
• Alles gepureerd blijven geven. Het is begrijpelijk en het stelt het leren uit: de tong leert alleen van wat hij herkent.
• Het toetje als ruilmiddel. Daarmee wordt het toetje het doel en de groente de hindernis ervoor.
• De schep in plaats van het stukje. Te veel op het bord is voor een peuter een reden om er helemaal niet aan te beginnen.
• Bij elke maaltijd een andere groente. Herhaling van hetzelfde doet het werk, niet de afwisseling.

Een peuter die niet alleen groente maar helemaal niets wil eten is trouwens een ander verhaal; daarover gaat het artikel over peuter wil niet eten. Eet je kind al jaren dezelfde handvol dingen, dan is moeilijke eter de pagina die daarbij past.

Wanneer je het consultatiebureau belt

Alleen groente weigeren terwijl de rest goed gaat, is meestal geen reden tot zorg. Neem wel contact op met het consultatiebureau of de huisarts als je peuter afvalt of niet groeit, als hij minder dan een stuk of twintig verschillende dingen eet, als zowel groente als fruit volledig ontbreken, als hij kokhalst of in paniek raakt bij nieuw eten, of als de zorg jou boven het hoofd groeit.

Project Food houdt de proefbeurten voor je bij. Na het eten tik je per persoon aan wat er geproefd is, en elke keer telt mee voor de kaart van die plant: zilver bij 5 keer, goud bij 10. In een fase waarin het bord weinig laat zien, is dat vaak de enige plek waar je vooruitgang wel ziet.