Wat telt als plant? Koffie, aardappel, ketchup en 17 andere vragen

Wat telt als plant? Bijna alles wat van een plant komt en wat je bij naam kunt noemen, en dat is ruimer dan de meeste ouders denken. Dit artikel hoort bij de gezinsversie van 30 planten per week. Het goede nieuws voor wie de koffie als eerste noemt: die telt, één keer.

De regel in één alinea

Een plant is een plantaardig voedingsmiddel dat je bij naam kunt noemen. Het valt in een van acht soorten: fruit, groente, peulvruchten, volkoren granen, noten, zaden, kruiden en specerijen. Elke soort plant telt één keer per week, hoe vaak je hem ook eet. Tomaat op maandag, dinsdag en vrijdag is 1 plant, tomaat en komkommer zijn er 2.

De 30 komt uit het American Gut Project: volwassenen die meer dan 30 verschillende planten per week aten, hadden een gevarieerdere darmflora dan volwassenen die er 10 of minder aten (McDonald, 2018). Het is een waarneming bij volwassenen en wij gebruiken het getal als richtlijn om samen naartoe te tellen, niet als belofte.

De tabel met twijfelgevallen

De korte antwoorden eerst. De uitleg per rij staat eronder.

Wat je eet of drinkt	Telt het?	Hoeveel
Koffie	Ja, de boon is een zaad	1 plant
Thee	Ja, het blad	1 plant
Chocolade	Ja, de cacao	1 plant
Aardappel (gekookt, friet, puree)	Ja	1 plant
Patat of chips	De aardappel wel, de olie niet	1 plant
Brood	Ja, het graan	1 plant per graansoort
Ketchup of tomatensaus	Ja, de tomaat	1 plant
Vruchtensap	Ja, het fruit, met een kanttekening	1 plant
Gemengde bonen uit blik	Elke soort bonen apart	1 plant per soort
Kruiden en specerijen	Ja, ook een snuf	1 plant per kruid of specerij
Popcorn	Ja, de mais	1 plant
Rijst	Ja	1 plant
Diepvries en uit blik	Ja	Zoals vers
Een erwt en een kikkererwt	Twee verschillende planten	2 planten
Dezelfde appel twee keer	Eén soort	1 plant
Pindakaas	Ja, de pinda is een peulvrucht	1 plant
Olijfolie	Wij tellen olie niet als eigen plant	0
Suiker	Niet als eigen plant	0
Paddenstoelen	Ja, wij tellen ze mee	1 plant per soort
Tofu	Ja, de soja	1 plant

Koffie, thee en chocolade

Koffie, thee en cacao komen allemaal van een plant en tellen elk als 1 plant per week. Je telt de soort, niet het kopje. Wat erbij gaat, zoals melk of suiker, doet niets voor de teller. Een kind drinkt geen koffie, dus in een gezin is dit vooral een aardig begin voor de volwassenen.

Aardappel, patat en brood

De aardappel is een groente in de teller, ook al staat hij op het bord als zetmeel. Gekookt, als puree of als patat is het dezelfde plant. Bij patat telt de aardappel, de olie tellen we niet als eigen plant. Brood telt via het graan: tarwe is 1 plant, een brood met haver en rogge erin brengt er twee extra mee. Volkoren en wit brood van tarwe zijn dezelfde plant.

Ketchup, tomatensaus en vruchtensap

Een lepel ketchup is genoeg om de tomaat te noteren, en in een saus tellen ui en knoflook apart mee. Vruchtensap telt als het fruit waarvan het is gemaakt. Voor de proeftelling van een kind is een stuk fruit wel beter dan een glas sap, omdat het kind dan echt iets proeft: de kleur, de bijt, de geur. Het sap telt voor de gezinsteller, het stuk voor de kaart.

Gemengde bonen, een erwt en een kikkererwt

Een blik gemengde bonen is geen 1 plant maar zoveel als er soorten in zitten: kidney, witte boon en kikkererwt zijn er 3. Een erwt en een kikkererwt zijn twee peulvruchten en dus 2 planten. Dezelfde soort in een andere vorm, zoals hummus en gekookte kikkererwten, blijft 1.

Wat telt als plant bij kruiden en specerijen

Elk kruid en elke specerij telt als eigen plant, ook als je maar een snuf gebruikt. Kaneel in de pap, peterselie over de soep, komijn in de stoofpot: dat zijn er 3. Het is de categorie die het snelst oploopt, omdat je er niets extra voor hoeft te eten. Wie curry kookt met komijn, koriander, kurkuma en chilipeper, heeft er in één pan 4.

Waarom de regel ruim is, met opzet

De regel is ruim omdat het doel variatie is en geen boekhouding. Een gezin dat twijfelt over een snuf kaneel kan beter twee seconden nadenken en doortellen dan een discussie voeren aan tafel. Als een twijfelgeval bij jullie een uur discussie kost, tel je het gewoon mee en ga je door.

Voor kinderen werkt de ruime regel in hun voordeel. Alles wat een kind proeft, telt mee voor de gezinsteller, ook een likje. Het kind wordt zelf nergens aan afgemeten. Zijn eigen teller is de proeftelling: de meeste kinderen moeten iets 8 tot 15 keer proeven voordat ze het lusten, soms vaker.

Wat averechts werkt

• Discussiëren over elk geval. Als een twijfelgeval ruzie geeft, is de regel te strak. Tel mee en ga door.
• Het bord van een kind als score. Een kind dat hoort dat zijn bord meetelt, krijgt een reden om te weigeren.
• Aparte maaltijden om het getal te halen. Eén pan met meerdere soorten werkt beter dan twee keer koken.
• Het getal als oordeel. Een week van 12 planten is een gewone week.

Zo telt Project Food dit

Project Food is een app op jouw telefoon voor het hele gezin. Elke plant is een kaart en een kaart gaat omhoog door te proeven, bij 1, 5 en 10 keer. Kruiden en specerijen staan er ook in, elk als eigen kaart. De catalogus telt 224 planten (gecontroleerd 2026-09-24). Na het eten tik je aan wat er op tafel kwam, en de app telt per soort. Het is een teller en iets om over te praten aan tafel, en het belooft niets voor een kind.