Waarom tellen vlees en vis niet mee voor 30 planten per week?

Vlees en vis tellen niet mee voor 30 planten per week, en dat is geen vergissing. De richtlijn van 30 planten per week telt planten omdat het gaat om het voeden van de bacteriën in je darm, en wat die eten zijn vezels. Vlees heeft er geen. De kip mag gewoon op het bord blijven. Hij krijgt alleen geen kaart.

Waar de teller voor is

De richtlijn komt uit het American Gut Project, waarin volwassenen die meer dan 30 verschillende planten per week aten een gevarieerdere darmflora hadden dan volwassenen die er 10 of minder aten (McDonald, 2018). Het is een observatie bij volwassenen, en hij gaat over variatie in planten, niet over vlees. Niemand in dat onderzoek werd gevraagd minder van iets te eten.

Dat planten de eenheid zijn, komt door wat er na een maaltijd gebeurt. Eiwit, vet en suiker worden in de dunne darm opgenomen. De meeste plantenvezels niet. Die reizen door naar de dikke darm, waar de darmbacteriën wonen, en daar worden ze hun eten. Verschillende planten hebben verschillende vezels, en verschillende vezels voeden verschillende bacteriën (Koh, 2016). Daarom zegt 30 verschillende planten meer dan 30 porties van dezelfde.

Waarom vlees en vis niet meetellen

In vlees en vis zit geen vezel. Het eiwit en het vet zijn al lang opgenomen voordat de dikke darm aan de beurt is, dus van een biefstuk of een stuk zalm komt bijna niets bij de bacteriën aan. Dat maakt het een ander soort eten dan een linze of een appel: prima om te eten, geen onderdeel van deze teller.

Je ziet het ook snel terug. In een klein onderzoek aten volwassenen 5 dagen alleen dierlijk voedsel, en binnen die dagen namen de bacteriën die van plantenvezel leven af terwijl andere toenamen (David, 2014). Een gewoon bord met kip en twee groenten is dat dieet niet. Het laat alleen zien naar welke kant van het bord de bacteriën kijken.

De teller is dus geen oordeel over vlees. Hij laat vlees buiten de optelsom, zoals een stappenteller niet bijhoudt hoe lang je zat.

Hebben we bacteriën uit vlees nodig

Nee. Vlees brengt geen nuttige bacteriën mee, en de bacteriën die je hebt, hebben er ook geen nodig. Ze hebben eten nodig. De soorten die van vezels leven, zitten bij de meeste volwassenen al in de darm. Wat met de planten van de week verandert, is hoeveel soorten iets te eten krijgen.

Er is één groep eten die wel bacteriën meebrengt: gefermenteerd eten. Yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi, miso, tempé, kombucha en zuurdesembrood worden gemaakt met levende culturen. In één onderzoek aten volwassenen 10 weken lang elke dag een paar porties gefermenteerd eten, en de variatie van hun darmbacteriën nam in die weken gestaag toe (Wastyk, 2021). Daarom tellen fermenten mee in de app, elk als eigen plant, naast het fruit, de groenten, peulvruchten, granen, noten, zaden en kruiden. De volledige lijst van wat meetelt, ook kaas en eieren, staat in wat telt als plant.

Wat een bord met vlees oplevert voor de teller

Een bord met vlees scoort meestal prima. Alleen is het de rest van het bord dat scoort. Kip met rijst, broccoli en tomatensalade is 3 planten: rijst, broccoli, tomaat. Tel de ui en de knoflook uit de saus en de peterselie erbovenop mee en het zijn er 6. De kip was het deel dat iedereen lekker vond. De teller liep er al omheen.

Dat is de makkelijkste manier om het getal te laten groeien zonder anders te koken:

• Houd het vlees, zet er een tweede groente naast.
• Roer een blik bonen of linzen door het gehakt.
• Laat kruiden en specerijen meetellen: oregano op de pizza, komijn in de chili, elk is er 1.
• Zet iets gefermenteerds op tafel: een lepel zuurkool, yoghurt bij het fruit.
• Wissel het graan: gerst of bulgur in plaats van rijst, één avond.

Niets hiervan is minder vlees. Het is meer planten ernaast, en de teller loopt vanzelf op. Hoe zo'n week optelt voor een gezin van vier staat in 30 planten per week als gezin.

Wat averechts werkt

• Een vleesdiscussie aan tafel. De teller is geen pleidooi voor of tegen vlees, en een kind hoeft er geen te horen. De planten naast het vlees zijn het hele verhaal.
• "Goed" en "fout" eten. Een biefstuk is geen verloren punt en een linze geen deugd. Noem het eten, tel de plant, en laat het daarbij.
• Een kind afmeten aan het getal. De 30 is van de volwassenen. Het spel van een kind is proeven, likje voor likje, en dat telt voor het gezin mee, wat er verder ook op het bord ligt.

Zo doet Project Food dit

Project Food is een app op je telefoon die planten telt voor iedereen aan tafel. Na het eten tik je aan wat er op tafel stond, per persoon. Elke plant is een kaart, en een kaart vult zich door te proeven. De catalogus bevat ruim 200 planten, fermenten meegerekend, en geen vlees, vis, eieren of kaas, omdat die niets toevoegen aan de teller. De app geeft geen advies over wat of hoeveel je eet en belooft niets voor een kind. Hij houdt de gezamenlijke teller bij en geeft je iets om over te praten aan tafel.

Om te onthouden

• Vlees en vis tellen niet mee. Er zit geen vezel in, en vezels zijn waar de teller om draait.
• Je darmbacteriën hebben geen bacteriën uit vlees nodig. Ze hebben eten nodig, van verschillende planten.
• Fermenten tellen mee: yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi, miso, tempé, kombucha, zuurdesem.
• Een bord met vlees scoort nog steeds, via alles wat ernaast ligt.